Hansı rəqəm “yüksək” sayılır?
Hamiləlikdə hipertenziya diaqnozu üçün əsas hədd — 140/90 mm c. süt. və daha yüksək göstəricidir; ölçmə ən azı iki dəfə, müəyyən fasilə ilə təkrarlanır.
160/110 və daha yüksək göstərici isə ayrıca qiymətləndirilir — bu, ağır hipertenziya sayılır və təcili müdaxilə tələb edir.
Dörd fərqli vəziyyət
Beynəlxalq təsnifat hamiləlikdə hipertenziyanı dörd qrupa ayırır. Ayrım praktiki əhəmiyyət daşıyır, çünki hər birinin izləmə planı fərqlidir.
- Xroniki hipertenziya — təzyiq hamiləlikdən əvvəl və ya 20-ci həftəyə qədər mövcud olub.
- Gestasion hipertenziya — təzyiq 20-ci həftədən sonra yüksəlib, lakin orqan funksiyasının pozulması əlamətləri yoxdur.
- Preeklampsiya — 20-ci həftədən sonra yüksək təzyiqlə yanaşı sidikdə zülal və ya orqan funksiyasının pozulması var.
- Xroniki hipertenziya fonunda preeklampsiya — əvvəldən mövcud hipertenziyaya yeni əlamətlərin əlavə olunması.
Niyə “sadəcə təzyiq” deyilə bilməz?
Gestasion hipertenziya görünüşcə sakit gedə bilər, lakin bir hissəsi sonradan preeklampsiyaya keçir. Buna görə diaqnoz bir dəfə qoyulub bitmir — vəziyyət təkrar-təkrar yenidən qiymətləndirilir.
Fərqi hansı müayinələr ortaya qoyur?
Təzyiq rəqəmi tək başına kifayət etmir. Ayırıcı diaqnoz üçün aşağıdakılar yoxlanılır:
- Sidikdə zülal — sutkalıq analiz və ya zülal/kreatinin nisbəti
- Qan analizi — trombositlərin sayı
- Qaraciyər fermentləri
- Böyrək göstəriciləri — kreatinin
- Klinik əlamətlər — baş ağrısı, görmə pozğunluğu, qabırğaaltı ağrı
- Dölün vəziyyəti — ultrasəs, doppler, CTG
Bu analizlər bir dəfə deyil, dinamikada təkrarlanır — çünki əsas məsələ göstəricinin özü deyil, onun necə dəyişməsidir.
Profilaktika nə vaxt başlayır?
Risk qrupuna daxil olan qadınlarda aşağı dozalı aspirin preterm preeklampsiya ehtimalını azaldır. Ən çox fayda profilaktikanın erkən başladığı hallarda əldə olunur — buna görə risk qiymətləndirməsi birinci trimestrdə aparılır.
Beynəlxalq yanaşmada risk təkcə tarixçə ilə deyil, birinci trimestrdə aparılan skrininqlə — təzyiq, doppler göstəriciləri və biokimyəvi markerlərin birləşməsi ilə — qiymətləndirilir.
Vacib: aspirin yalnız həkim təyinatı ilə və müəyyən dozada qəbul edilir. Öz-özünə başlamaq və ya dayandırmaq düzgün deyil.
Təzyiqiniz yüksəkdirsə və bunlar varsa — gözləməyin
- Keçməyən baş ağrısı
- Görmə pozğunluğu
- Sağ qabırğa altında ağrı
- Qəfil şişkinlik
- Nəfəs darlığı
- Dölün hərəkətlərinin azalması
Evdə təzyiqin ölçülməsi
Həkim evdə nəzarət təyin edibsə, nəticənin düzgün olması üçün:
- Ölçmədən əvvəl 5 dəqiqə sakit oturun
- Arxası dayaqlı stulda, ayaqlar yerdə olsun
- Qol ürək səviyyəsində dəstəklənsin
- Manjet qolun ölçüsünə uyğun olsun
- Ölçmədən əvvəl qəhvə və fiziki yükdən çəkinin
- Nəticələri tarix və saatla qeyd edin
Elmi mənbələr
Yazı aşağıdakı beynəlxalq klinik təlimat və araşdırmalara əsaslanır.
- Brown MA və b. Hypertensive Disorders of Pregnancy: ISSHP Classification, Diagnosis, and Management Recommendations for International Practice. PubMed 29899139
- Gestational Hypertension and Preeclampsia: ACOG Practice Bulletin, Number 222. PubMed 32443079
- Poon LC və b. The International Federation of Gynecology and Obstetrics (FIGO) initiative on pre-eclampsia: A pragmatic guide for first-trimester screening and prevention. PubMed 31111484
Bu yazı ümumi məlumatlandırma xarakteri daşıyır və həkim müayinəsini əvəz etmir. Sizin vəziyyətinizə uyğun qərar yalnız fərdi müayinədən sonra verilir.